Pilootproject Roland Van den Berghe

 CKV werkte mee aan het pilootproject Nalatenschappen Kunstenerfgoed (2024-2025) rond de nalatenschap van de beeldende kunstenaar Roland Van den Berghe (1943°), bekend door onder meer zijn participatieve projecten en performance. Dankzij het Pilootproject Nalatenschappen Kunstenerfgoed werd er uitgebreid onderzoek gevoerd naar acht sleutelwerken uit het rijke oeuvre van Roland Van den Berghe en werden zijn schetsboeken en divers archiefmateriaal met betrekking tot deze werken geïnventariseerd en gedigitaliseerd.

Ontdek hoe dit project de artistieke nalatenschap van Roland Van den Berghe toegankelijker maakt voor toekomstige generaties en check de nieuwe website met de resultaten van het pilootproject: https://www.rolandvandenberghe.com/?ref=rolandvandenberghe.nl.

Roland Van den Berghe

Hij speelt het spel der vermomming, hij maakt beeldend theater, waarvan de attributen (het zichtbare kunstwerk) het instrument vormen tot het verkrijgen van inzicht in de mechanismen van macht en manipulatie.

Paul Hefting, 1978.

Roland Van den Berghe is een Belgische beeldende kunstenaar. Zijn wellicht bekendste werk is het participatie project en performance ‘Bommentapijt’, dat in 1972 in New York werd tentoongesteld. Hij nodigde mensen uit om over sjablonen van Amerikaanse en Europese bommen te wandelen die hij op de grond had gelegd, om deze nadien naast Picasso’s ‘Guernica’ te plaatsen als twee visuele protesten tegen de oorlog.

Naast zijn artistieke interventies en performances wordt het oeuvre van Roland Van den Berghe tentoongesteld zowel in het binnen- als buitenland, onder meer in het M HKA (Antwerpen), Whitneymuseum (New York), in Nomana Gallery (Rotterdam) en recent in Jan Van Eijcks boekenhandel (Amsterdam). Ook zijn er enkele van zijn werken permanent opgenomen in publieke collecties, zoals in de collectie van het S.M.A.K. en bij MOMA in New York.

Roland Van den Berghe speelde een belangrijke rol in de conceptuele en maatschappijkritische kunstbeweging, en zijn werk verdient blijvende erkenning en analyse.

Dochter Dorothée van den Berghe.

Bijzondere verhalen, zijn sleutelwerken!

Binnen het pilootproject werd de focus gelegd op acht specifieke werken uit de artistieke carrière van Roland Van den Berghe. De geselecteerde werken zijn Fabiola/Merckx (1969), Strandstoel voor ongehuwd echtpaar (1969), Staatspaard (1971), Bommentapijt (1972), De adresbeweging (1972), Speelkaarten (1973) , Vietnam (1979) en Plein air (1987). Aan de hand van de schetsboeken, het fotoarchief en gespreken met bevriende kunstenaars en theoretici werden deze verder onderzocht.

Het verhaal achter deze acht sleutelwerken werd op zowel een visuele manier, alsook met een uitgebreide beschrijving toegankelijk gemaakt op de nieuwe website. De website biedt een unieke inkijk in het archief van Roland Van den Berghe.

Het uitgebreide fotoarchief en de unieke schetsboeken die we hebben gevonden, bieden onschatbare inzichten in zijn artistieke praktijk. Door deze documentatie te ontsluiten, kunnen we een vergeten geschiedenis herontdekken en een belangrijk kunsthistorisch moment belichten dat ook relevant is voor hedendaagse kunstpraktijken.

Dochter Dorothée Van den Berghe.

Uniek archief

Roland Van den Berghe bouwde, door de jaren heen een rijk persoonlijk kunstenaarsarchief uit dat vandaag nog steeds wordt aangevuld met nieuw materiaal omtrent zijn artistieke praktijk. Het archief bevat een schat aan informatie van enkele sleutelwerken van Roland, zoals zijn installatie ‘Staatpaard’, zijn diverse werken rond ‘Bommentapijt’ en het ‘Fabiola project’. Dit wordt aangevuld met administratieve documenten, flyers, uitnodigingen, affiches en brochures van zijn eigen tentoonstellingen, maar ook derden, reeksen foto’s, dia’s en negatieven van zijn werk en performances en een bibliotheek met eigen publicaties en boeken als inspiratie.

Een unieke ontdekking binnen het archief van Roland Van den Berghe zijn de bewaard gebleven schetsboeken. Deze geven een duidelijk overzicht van wanneer welk project plaatsvond en geven een inkijk in de geest van de kunstenaar. Ze vormen een fundamenteel belang voor het verder beschrijven van het divers archiefmateriaal en het ontsluiten van de artistieke nalatenschap.

Inventariseren

Een essentiële stap binnen het pilootproject was het maken van een overzicht van het omvangrijk bewaard gebleven archiefmateriaal. Hiervoor werd verder gewerkt op de eerder opgestelde plaatsingslijst, die tijdens een archiefdoorlichtingstraject door CKV werd samengesteld en als basis gebruikt werd voor het aanvragen van het pilootproject. Door van deze plaatsingslijst over te gaan naar een inventaris, werd er een duidelijk overzicht gecreëerd van het bewaard gebleven archiefmateriaal met betrekking tot de artistieke carrière van Roland Van den Berghe. Hierbij werd de focus voornamelijk gelegd op het materiaal in verband met de acht sleutelwerken, dat ook opgeschoond en herverpakt werd in zuurvrije dozen. Ook archiefmateriaal met betrekking tot andere werken en projecten werden gearchiveerd en duurzaam geborgd in Brussel.

Projectmedewerker Flo Bots stelde de inventaris op, gebaseerd op de verzamelde kennis rond het werk van Roland Van den Berghe. Hierbij legde ze een duidelijke link met het gedigitaliseerd materiaal, aan de hand van de inventarisnummer. Verder werd er een uitgebreide inventaris opgesteld voor de schetsboeken, met focus op de verschillende projecten en thema’s die erin behandeld werden. CKV ondersteunde haar bij dit proces.

Digitale reproductie

Naast het inventariseren werd er ingezet op het toegankelijk maken van het archief door de schetsboeken van Roland Van den Berghe en het divers materiaal rond de acht sleutelwerken te digitaliseren. Hiervoor werkten we samen met We Document Art voor het inscannen van de schetsboeken aan een goede basiskwaliteit, zoals die geld in de erfgoedsector. Zelf gingen projectmedewerkster Flo Bots en Jan Vancaillie, onder begeleiding van CKV, aan de slag met het fotoarchief (negatieven, dia’s, …) aangevuld met divers archiefmateriaal. Hierbij werd ook aandacht besteed aan een duurzame digitale opslag en het herordenen van het materiaal om de toegankelijkheid te optimaliseren.

Door het scannen van het archiefmateriaal hadden ze een overvloed aan beeldmateriaal om aan te vullen bij de beschrijvingen van de acht sleutelwerken op de website en om de toekomstige generatie een inkijk te geven in het bewaard gebleven archiefmateriaal.

Mondelinge geschiedenis

Naast het in kaart brengen van het archief ging Flo Bots in gesprek met kennissen en vrienden van Roland Van den Berghe rond de acht geselecteerde werken en ontdekte ze allerlei anekdotes en unieke verhalen. Ook interviewde ze Roland Van den Berghe zelf om kennis te maken met zijn werkproces en de betekenis achter de werken. De interviews gaven meer context aan het archiefmateriaal, het verloop van de participatieve projecten en de betekenis achter het werk. Deze informatie werd mee opgenomen in de beschrijvingen.

Website

Alle resultaten van het pilootproject rond de nalatenschap van Roland Van den Berghe werden samengebracht op een nieuwe website. Hierbij werd de focus gelegd op de acht werken om de toekomstige generaties een inkijk te geven in de nalatenschap. Dit wordt aangevuld met een uitgebreide tijdlijn over het leven en werk van Roland Van den Berghe en een overzicht van het teruggevonden bibliografisch materiaal.

Neem zeker een kijkje op de website en ontdek de nalatenschap van Roland Van den Berghe: https://www.rolandvandenberghe.com/?ref=rolandvandenberghe.nl.

Dankzij het pilootproject Nalatenschappen kunstenerfgoed konden er diverse stappen ondernomen worden in het duurzaam bewaren van de nalatenschap van Roland Van den Berghe, alsook een aanzet gemaakt worden voor  het ontsluiten ervan naar  het breder publiek. Het proces, de resultaten, ervaringen en ontdekkingen kan CKV mee nemen binnen hun dienstverlening naar het veld toe. Het project wordt onder meer in het kennisdossier Nalatenschappen (https://ckv.muhka.be/kennisdossiers/nalatenschappen/) opgenomen als Best Practice, als bron van inspiratie om zelf aan de slag te gaan met je artistieke nalatenschap.

Door het werk te digitaliseren en toegankelijk te maken, bieden we nieuw onderzoeksmateriaal voor de kunstwereld aan en inspireren we hedendaagse kunstenaars en onderzoekers.

Dochter Dorothée van den Berghe.

NL