Hoe breng je een archief in veiligheid na brand- of waterschade? Welke stappen onderneem je het best als eerste om een archief dat zich in de gevarenzone bevindt te evacueren? En welke maatregelen kan je nemen om de grootste schade te voorkomen? In het kennisdossier ‘EHBA: Eerste Hulp Bij Archiefzorg’ bundelen we deze vragen en proberen we enkele tools aan te reiken om snel en adequaat te reageren bij calamiteiten.
Hoewel de nalatenschap van een kunstenaar verschillende aspecten omvat: het archief, het oeuvre, het atelier of de woning – focust het kennisdossier EHBA op het beredderen van archieven. In archieven worden vaak zeer fragiele documenten bewaard, die gevoelig zijn voor licht en stof. Materialen zoals papier en boeken, dia’s en fotonegatieven, … zijn bijzonder kwetsbaar en kunnen volledig verloren gaan bij aantasting door schadefactoren zoals brand en water, of door insecten en schimmels. Ook documentatie die digitaal op een computer of op een harde schijf is opgeslagen, kan in noodsituaties bedreigd zijn. Aangezien er in sommige archieven ook documenten als kunstwerken bewaard worden (brieven, tekeningen, voorstellen, …) vragen ze erom met de grootste zorg behandeld te worden. De omgang met de materialen vereist zowel voor als na schade specifieke kennis en expertise – vaak van professionele conservatoren en restauratoren. Deze kennis en expertise is in veel gevallen echter uitsluitend voorhanden in collectiebeherende instellingen zoals archieven, bibliotheken en musea. Toch wordt er ook bij particuliere archiefvormers waardevolle documentatie bewaard, die bijzondere aandacht en zorg verdient.
Aan de hand van algemene richtlijnen, maar ook door middel van concrete, praktische tips, wil CKV kunstenaars en archiefvormers graag enkele handvaten aanreiken om eerste hulp toe te dienen in geval van nood. Deze eerste stappen zijn immers noodzakelijk om grote verliezen te voorkomen en om de kans op onomkeerbare schade te verkleinen. In tegenstelling tot wat je zou verwachten, zijn deze stappen vaak eenvoudig en gemakkelijk te ondernemen. Denk maar aan een goede inrichting van de bewaarplaats of het gebruik van huishoudkundige materialen voor het veiligstellen van de bedreigde (onderdelen van) het archief. Door na te denken over welke objecten prioritair geëvacueerd moeten worden en door de verplaatsingen te registreren, verzeker je jezelf er bovendien van dat de belangrijkste documenten als eerste gered worden en blijf je op de hoogte van wat zich waar bevindt.
Het kennisdossier ‘EHBA: Eerste Hulp Bij Archiefzorg’ is een open, actuele en dynamische gids, waar nieuwe inzichten en relevante ervaringen steeds in kunnen worden opgenomen. Hierbij legt CKV de focus op de vragen en noden uit het veld.
Heb je vragen omtrent de zorg voor je archief? Zowel voor inhoudelijke als praktische vragen kan je terecht bij CKV. Wil je graag op de hoogte blijven van onze verschillende lopende projecten? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief, of volg ons op onze sociale media-kanalen.
