Het archief in zijn vele vormen bij kunstenaar Ricardo Brey

CKV ondersteunt Studio Ricardo Brey in de zorg voor het archief en de digitale ontsluiting van het omvangrijke en veelzijdige oeuvre van de kunstenaar. We treden op als klankbord en onderzoeken samen hoe we dit rijke materiaal verder kunnen structureren en toegankelijk maken. Samen brengen we de artistieke praktijk van Ricardo Brey verder in kaart. 

Vanuit de zorg voor het archief kregen we inzicht in welke noden er zijn binnen de werking van de Studio, welke stappen essentieel zijn voor een duurzame aanpak en hoe we tegelijk kunnen inzetten op een toegankelijke ontsluiting voor zowel intern als extern gebruik.

Kunstenaar Ricardo brey, kort geschetst

Beeldende kunstenaar Ricardo Brey (°1955) kent een zeer multidisciplinaire praktijk, die tekenen, schilderen, sculpturen en installaties omvat. Zijn deelname aan Documenta IX (1992) in Kassel betekende een belangrijk keerpunt in zijn carrière en leidde tot zijn verhuis naar Gent, waar hij zijn internationale reputatie verder uitbouwde. Zijn werk wordt onder meer getoond in onder andere het Gerhard-Marcks-Haus (Bremen, Duitsland), Museum De Domijnen (Sittard, Nederland), het S.M.A.K. (Gent, België), M HKA (Antwerpen, België) en Centre Pompidou (Parijs, Frankrijk), evenals op de biënnales van Sao Paula (Brazilië), Havana (Cuba) en Venetië (Italië). Verder ontving  Ricardo Brey diverse onderscheidingen en prijzen, waaronder de prijs van de Vlaamse minister van Cultuur en een Guggenheim Fellowship voor installatie- en beeldhouwkunst.

Meer info over de kunstenaar kan je vinden op de website van de Studio Ricardo Brey.

Een archief dat twee continenten overspant

Het archief van Ricardo Brey vertelt het verhaal van een artistieke carrière die begon in Cuba in de jaren 70, het geboorteland van de kunstenaar, en zich later verder ontwikkeld in Europa. Het archief bevat een brede waaier aan materiaal: foto’s, correspondentie, drukwerk, documentatie omtrent tentoonstellingen, (kranten)knipsels en artikels, notitieboekjes, boekhouding en projectaanvragen.

Daarnaast de Studio ook een uitgebreide collectie publicaties en een omvangrijke bibliotheek, die een belangrijke rol speelt in Brey’s artistieke ontwikkeling. Dit wordt aangevuld met diverse stukken die rechtstreeks verbonden zijn aan zijn artistieke praktijk, zoals tekeningen, schetsen en multiples.

1. Plaatsbezoeken

In 2021 ging CKV voor het eerst in gesprek met Ricardo en Isabel Brey over de mogelijkheden om de artistieke carrière van de kunstenaar in kaart te brengen. Er kwamen vragen aan bod rond de duurzame bewaring van het werk, het behoud en beheer van het divers materiaal en het in kaart brengen van het archief met oog op (digitale) ontsluiting.

Sindsdien engageert de Studio jaarlijks stagestudenten om in te zetten om een antwoord te bieden op deze vragen. CKV begeleidt mee de studenten om te komen tot een gedegen zorg voor het archief en oeuvre.

2. Archiefdoorlichting

Om inzicht te krijgen in het archief, organiseerde de Studio in samenwerking met CKV een archiefdoorlichting. Aan de hand van het sjabloon ‘archiefdoorlichting’ werd zodoende het fysieke archief van Ricardo Brey in kaart gebracht. Hiervoor kiezen we een beknopte beschrijving van het materiaal in volgorde waarop ze gerangschikt is in de diverse ruimtes, in de Studio in Gent.

Op basis van de verzamelde informatie tijdens de archiefdoorlichting kon in overleg met de Studio prioriteiten worden vastgelegd. Zo werd een overzichtelijk archiefschema uitgewerkt voor zowel het fysieke als digitale archief. Hierbij hielden we rekening met de documenten die aanwezig zijn in het archief, de dagelijkse werking van Studio en met de (archief)stukken die vandaag de dag worden aangemaakt. Belangrijk is om een systeem te creëren dat zowel voor de Studio als voor externen duidelijk en overzichtelijk is.

3. Inventarisatie en digitalisering

Vervolgens inventariseren studenten het archief in Excel en waar mogelijk werden stukken reeds gedigitaliseerd. Stagestudenten werken hierbij nauw samen met Isabel Brey, wiens herinneringen en kennis van het materiaal essentieel zijn. Isabel werkt aan de uitgebreide beschrijvingen van het materiaal, terwijl de studenten overige informatie verzamelen om alles als één geheel in de inventaris samen te brengen.

Enkele bevindingen bij het in kaart brengen van het archief van Ricardo Brey:

• Het was belangrijk om onderling overleg te voeren om een duidelijk systeem uit te werken dat toepasbaar is op het volledig archief. Daarbij moesten we rekening houden met de evolutie van de werking van de Studio, de eigen inzichten van de kunstenaar en de toegankelijkheid voor externen.
• Het archief van Ricardo Brey bestaat uit zeer divers materiaal. Enerzijds zijn er documenten die rechtstreeks verbonden zijn met zijn artistieke praktijk, zoals schetsen en tekeningen. Anderzijds omvat het archief ook stukken, zoals correspondentie, tentoonstellingsdossiers en administratieve documenten. De uitdaging bestond erin een flexibel systeem te ontwikkelen dat aangepast kan worden aan verschillende soorten media.
• Kennisuitwisseling bleek cruciaal. Omdat meerdere studenten aan deze inventaris werken, was de overdracht van informatie na elke stage een belangrijk aandachtspunt. Daarom vroegen we aan de studenten om een handleiding of methodologie op te stellen die als leidraad kan dienen voor toekomstige stagiairs. Ook houden we een logboek bij van de verschillende stappen die zijn ondernomen om zo een overzicht te krijgen van het geheel.
• Controle blijft essentieel, aangezien een menselijke fout snel gemaakt is.

Parallel aan het archief wordt ook het oeuvre van Ricardo Brey systematisch geregistreerd. Hierbij wordt de focus gelegd op zijn schilderijen, sculpturen en installaties. Een mooi vervolgtraject zou de inventarisatie van de tekeningen kunnen zijn, bewaard in de ladekast. Interessant hierbij is het gebruik van diverse materialen, de verschillende formaten en de samenhang (reeksen).

4. Database

Een belangrijke uitdaging bleek het vinden van een geschikt, digitaal registratiesysteem voor zowel het oeuvre als het archief. In 2024-2025 maakte de Studio de overstap naar een nieuw platform dat beter aansluit bij haar noden en de communicatie met onderzoekers, uitgevers en curatoren vergemakkelijkt.

De bestaande inventaris in Excel werd door de Studio verder opgeschoond, zodat deze rechtstreeks kon worden geïntegreerd in het nieuw systeem. Ook de beschrijvingen van de werken werden zorgvuldig voorbereid en overgezet. Daarbij bleek het gebruik van tussenbestanden een noodzakelijke stap om de migratie van gegevens vlot te laten verlopen. Een grondige voorbereiding was essentieel voor een efficiënte en consistente overdracht.

CKV kijkt uit als klankbord en partner naar de verdere ontwikkelingen bij het in kaart brengen van de artistieke praktijk van beeldende kunstenaar Ricardo Brey.

NL